Albums | The Ocean - Solaris
Een reis door de sterren en weer terug. Lees hieronder de uitgebreide albumreview van "Solaris".
Sommige bands zouden na een dergelijke personele aderlating waarschijnlijk de handdoek in de ring gooien. Tussen 2022 en 2025 verloor The Ocean maar liefst twee derde van de bezetting die verantwoordelijk was voor de veelgeprezen albums Phanerozoic I (2018), Phanerozoic II (2020) en Holocene (2023).
Na een laatste, bijna symbolische triomftocht op Hellfest vorig jaar bleef van die meer dan tien jaar bestaande formatie uiteindelijk alleen oprichter, gitarist, songwriter en tekstschrijver Robin Staps over, samen met bassist Mattias Hägerstrand en de nieuwe drummer Jordi Farré.
Wederopbouw
Stoppen was een optie geweest. In plaats daarvan koos The Ocean voor wederopbouw. Met drie nieuwe gitaristen en vocalisten, waaronder Enrico Tiberi, Lane Shi, Emmanuel Jessua en Marco Gennaro, begint de band met Solaris aan een nieuw hoofdstuk. En dat is niet zomaar een wederopstanding: Solaris voelt als een ambitieus statement dat The Ocean niet alleen terug is, maar nog altijd bereid is om zichzelf opnieuw uit te vinden.
Het bijna zeventig minuten durende album is geïnspireerd door de gelijknamige filmklassieker van de Russische filmmaker Andrei Tarkovsky. Net als de film voelt Solaris eerder als een ervaring dan als een traditioneel album.
Het is een lange reis waarin zware passages, elektronica, sfeervolle gitaren, cleane zang en harde screams voortdurend met elkaar in gesprek gaan. Het resultaat is een plaat die soms meer aanvoelt als een soundtrack voor een onbekende planeet dan als een verzameling losse nummers.
De reis begint met ‘52°30'11" N, 13°26’12" E’, een korte intro die bijna aarzelend op gang komt. Zachte klanken vullen langzaam de ruimte, waarna een kalme stem zich bij het geheel voegt. Het nummer voelt vooral als een deur die voorzichtig wordt geopend. Nog voordat de echte reis begint, wordt de luisteraar alvast in de juiste stemming gebracht. De titel verwijst naar de coördinaten van de studio en repetitieruimte van The Ocean in Berlijn. Daarmee wordt meteen duidelijk dat deze reis niet alleen naar een fictieve bestemming leidt, maar ook een soort thuiskomst voor de band vormt.
Met ‘Departure Song’ gaat die deur daadwerkelijk open. De meerstemmige vocalen geven het nummer iets verhalends, alsof verschillende personages hun eigen perspectief op dezelfde reis vertellen. De klokachtige klanken uit de intro keren terug en zorgen voor een mooie verbinding tussen de eerste twee tracks. Het nummer beweegt voortdurend tussen verschillende stemmingen en voelt daardoor daadwerkelijk als een vertrekpunt: je weet nog niet precies waar je terechtkomt, maar je wilt wel verder.
Dat vertrek is niet zomaar een ruimtereis. Solaris begint waar Holocene eindigde. Op dat album schetste The Ocean een toekomst waarin de aarde door menselijk handelen vrijwel onbewoonbaar is geworden.
In ‘Subatlantic’, de afsluitende track van Holocene, klinkt al het idee van een vertrek: een groep overlevenden moet de uitgeputte aarde verlaten om elders een nieuwe leefomgeving te creëren. Solaris pakt dat idee op en maakt van die ontsnapping het uitgangspunt van een bijna zeventig minuten durende kosmische reis.
Daarbij is het interessant dat de band zelf een vergelijkbare overgang heeft doorgemaakt. De bezetting waarmee Holocene werd gemaakt viel na een periode van intensief touren grotendeels uiteen. Burn-out, veranderende levensomstandigheden en bandleden die naar andere landen verhuisden, maakten een einde aan de vorige incarnatie van The Ocean. Oprichter en gitarist Robin Staps stond daardoor voor de vraag hoe het verder moest met een band waaraan hij bijna 25 jaar had gewijd. Het antwoord kwam uiteindelijk in de vorm van een nieuwe bezetting.
Op Solaris wordt Staps bijgestaan door bassist Mattias Hägerstrand en drummer Jordi Farré, terwijl gitaristen Emmanuel Jessua en Marco Gennaro en vocalisten Lane Shi en Enrico Tiberi een nieuwe dimensie aan het geluid toevoegen. Vooral die twee nieuwe stemmen zijn belangrijk voor de identiteit van het album. Tiberi brengt niet alleen een breed vocaal bereik mee, maar is ook pianist en multi-instrumentalist. Daardoor krijgen instrumenten als piano, Rhodes, Hammond en celesta een opvallend grote rol binnen het album. Shi zorgt op haar beurt voor een veel experimentelere en soms bijna buitenaardse sfeer.
‘Light Pollution’ is een van de meest meeslepende momenten van het album. De gitaren slepen je langzaam mee en de emotionele lading wordt vooral versterkt door de vrouwelijke vocalen van Lane Shi. Haar stem heeft aanvankelijk iets dromerigs dat doet denken aan Kate Bush, voordat het nummer zich langzaam richting een meer folkachtige sfeer beweegt. Het is muziek die ruimte laat voor verbeelding. D
e bijbehorende videoclip versterkt dat gevoel bovendien en roept bij momenten associaties op met Interstellar: grootse beelden, eenzaamheid en het gevoel dat je ergens ver buiten de bewoonde wereld bent beland. Ook de cosmonautenachtige beelden passen perfect bij het idee van de mens die de aarde achter zich laat en op zoek gaat naar een nieuwe wereld.
Maar achter die sciencefictionachtige reis zit een veel aardser verhaal. Solaris ontleent zijn naam aan de intelligente oceaan uit de gelijknamige film van Andrei Tarkovsky uit 1972, maar The Ocean combineert die inspiratie met verhalen van historische ontdekkingsreizigers. Namen als Da Gama, Magellan en Sir Francis Drake klinken door in het concept, net als de verhalen van poolreizigers als Amundsen, Scott en Rasmussen. Het album kijkt echter nadrukkelijk niet romantisch terug op die ontdekkingen. De band vraagt zich juist af waar de grens ligt tussen ontdekken en overheersen.
Dat maakt Solaris uiteindelijk ook een album over macht. Veel historische ontdekkingsreizigers begonnen vanuit een oprechte drang om het onbekende te begrijpen, maar hun nalatenschap is vaak verbonden met kolonialisme, geweld en machtsmisbruik. The Ocean trekt die lijn door naar hedendaagse politieke leiders, maar ook naar kunstenaars en wetenschappers. Wat gebeurt er met iemand die koste wat kost antwoorden wil vinden? Wanneer verandert nieuwsgierigheid in dominantie? En hoeveel zijn we bereid achter te laten in onze zoektocht naar iets nieuws?
‘Simulacra’ laat ondertussen horen dat The Ocean zich op Solaris niet uitsluitend richt op atmosferische passages. De track is verrassend groovy en heeft daardoor meer beweging dan je op basis van de voorgaande nummers misschien zou verwachten. Bovendien verschijnen hier eindelijk de grunts waar je als liefhebber van het zwaardere werk inmiddels een beetje op zit te wachten. Ze voelen niet als een trucje om het nummer zwaarder te maken, maar als een logisch onderdeel van de dynamiek die The Ocean gedurende het album opbouwt.
Het is precies die combinatie van oud en nieuw die het album zo interessant maakt. Na de meer elektronische koers van Holocene kiest The Ocean op Solaris opnieuw voor een expansiever en organischer geluid. Tegelijkertijd blijft de band experimenteren met elektronica en synths. Voor de opnames werd bovendien samengewerkt met onder anderen Thorsten Quaeschning van Tangerine Dream, Orestis Zafiriou en trombonist Simen Eifring. Die samenwerkingen zijn niet zomaar losse toevoegingen; ze worden onderdeel van het muzikale landschap dat The Ocean hier probeert te creëren.
‘Belligerence’ trekt die lijn verder door en opent meteen met krachtige screams. De gitaren hebben in het begin iets dat tegen shoegaze aanschurkt, waardoor de zware vocalen worden gecombineerd met een opvallend breed en bijna zwevend geluid. Rond de vijfde minuut verandert de sfeer abrupt. Het nummer krijgt een opzwepend, bijna gehaast karakter, alsof de rustige ruimtereis plotseling in een achtervolging verandert. Na ongeveer een minuut keert de rust echter weer terug. Het is precies die dynamiek die Solaris interessant maakt: The Ocean laat een idee zelden lang hetzelfde blijven.
Ook ‘Ultima Esperanza’ speelt met contrast. Het nummer begint bijna als een huppelende mars, licht en ritmisch, maar die sfeer wordt al snel doorbroken zodra de harsh vocals binnenkomen. Later keert het marsachtige karakter terug, waardoor de track steeds heen en weer lijkt te bewegen tussen hoop en dreiging. Het voelt bijna filmisch aan, alsof je naar verschillende scènes binnen hetzelfde verhaal wordt geleid.
De titel verwijst naar de Chileense provincie Última Esperanza, letterlijk ‘laatste hoop’, in het zuiden van Patagonië. Daarmee sluit de plaat uiteindelijk een cirkel. De reis die begon met Berlijnse coördinaten eindigt opnieuw op aarde. De fictieve kosmische vlucht blijkt dus geen permanente ontsnapping te zijn. Je kunt de aarde verlaten, maar je kunt haar niet zomaar uit het verhaal wissen.
Daarna volgt ‘Milk Of My Dreams’, misschien wel een van de meest wonderlijke momenten op de plaat. Het nummer begint met een melodie die bijna sprookjesachtig aandoet. Het roept het beeld op van een rit over glooiende landschappen, bijna alsof je op de rug van een eenhoorn door een buitenaards landschap galoppeert. Het klinkt vreemd om The Ocean met eenhoorns te associëren, maar juist dat contrast maakt duidelijk hoe breed het muzikale palet op Solaris is.
De manier waarop de band het album heeft vormgegeven versterkt dat gevoel van een volledige reis. Solaris werd opgenomen in de legendarische Hansa Studios in Berlijn, de plek waar onder meer David Bowie, Iggy Pop en Depeche Mode belangrijke albums opnamen. De muziek werd bovendien opnieuw gemixt door Jens Bogren, die eerder verantwoordelijk was voor het geluid van onder meer Pelagial en Phanerozoic I en II. Dat is geen onbelangrijke keuze: na de grote bezettingswissel wilde The Ocean een geluid neerzetten dat vertrouwd genoeg bleef voor bestaande fans, terwijl de nieuwe muzikanten duidelijk hun eigen stempel mochten drukken.
Dat nieuwe hoofdstuk is daardoor niet alleen hoorbaar in de muziek, maar ook letterlijk terug te vinden in de manier waarop het album wordt gepresenteerd. De hoes en het artwork van Phillip Janta en Martin Kvamme sluiten aan bij de retrofuturistische sfeer van het album. De combinatie van gebroken wit en donkerrood doet denken aan oude sciencefiction, maar heeft tegelijkertijd iets nautisch. De deluxe uitvoering gaat zelfs nog verder met een hardcover boek, kunstprints en een fictief reisdagboek dat is gebaseerd op de geschriften van de Nederlandse ontdekkingsreiziger Willem Barentsz. Daarmee wordt de grens tussen historische werkelijkheid en sciencefiction opnieuw bewust vervaagd.
De reis eindigt met ‘51°28'30" S, 73°6'11" W’. Waar het album aanvankelijk voorzichtig en organisch begon, krijgt de afsluiter eerst iets van een elektronische instrumentale track. Het voelt alsof de reis langzaam tot stilstand komt en de luisteraar weer terugkeert naar de werkelijkheid. Het is geen bombastisch einde, maar eerder een uitademing. De coördinaten verwijzen opnieuw naar een historische plek in Zuid-Amerika en maken de cirkel compleet: de kosmische reis eindigt uiteindelijk weer op aarde. Zelfs de klank van de celesta keert terug, waardoor het album muzikaal teruggrijpt naar het begin.
En daarmee is Solaris voorbij. Bijna ongemerkt, want ondanks de speelduur van bijna zeventig minuten voelt het album nergens overdreven lang aan. De verschillende stijlen en stemmingen zorgen ervoor dat er constant iets verandert. Zware passages worden afgewisseld met elektronica, dromerige vocalen, atmosferische gitaren en onverwachte ritmische wendingen.
Het geheel voelt uiteindelijk een beetje alsof je door een Dune-film reist, maar dan zonder beeld en in albumvorm. The Ocean creëert een eigen wereld waarin je niet alleen naar nummers luistert, maar waarin je van de ene omgeving naar de andere wordt meegenomen. De band gebruikt de inspiratie van Tarkovsky niet simpelweg als een conceptueel sausje, maar vertaalt het idee van een mysterieuze, ongrijpbare reis naar een album dat voortdurend in beweging blijft.
Tegelijkertijd is Solaris meer dan een sciencefictionverhaal over mensen die een nieuwe planeet proberen te bereiken. Onder het oppervlak gaat het album over de menselijke drang om steeds verder te gaan. Technologie maakt het mogelijk om nieuwe werelden te creëren, maar dezelfde intelligentie die ons in staat stelt om vooruitgang te boeken, kan ons uiteindelijk ook vernietigen. De vraag is daarom niet alleen of we nieuwe werelden kunnen bereiken, maar vooral waarom we dat eigenlijk willen.
Dat maakt de historische ontdekkingsreizigers die als inspiratie dienen misschien wel zo belangrijk. Hun reizen werden ooit voorgesteld als een zoektocht naar het onbekende, maar brachten vaak ook overheersing en vernietiging met zich mee. Solaris vraagt zich af of we werkelijk iets nieuws ontdekken wanneer we simpelweg onze eigen ideeën en waarden meenemen naar een onbekende plek. Misschien ligt echte exploratie juist in observeren, leren en accepteren dat het onbekende niet van ons hoeft te worden.
Solaris is daarmee niet alleen een nieuwe start voor The Ocean, maar ook een overtuigend bewijs dat de band ondanks het enorme verlies aan leden nog lang niet is uitgespeeld. Integendeel. De nieuwe bezetting lijkt de band juist nieuwe ruimte te geven om te experimenteren. Soms is dat zwaar en agressief, soms kwetsbaar en dromerig, en regelmatig verrassend.
Na 25 jaar klinkt The Ocean niet als een band die terugkijkt op wat ze ooit waren. Solaris klinkt als een band die vooruit kijkt. Naar de sterren, naar onbekende werelden en uiteindelijk weer terug naar huis.
Track list:
1. 52°30'11" N, 13°26’12“ E
2. Departure Song
3. Light Pollution
4. Simulacra
5. Belligerence
6. Ultima Esperanza
7. Milk Of My Dreams
8. 51°28'30" S, 73°6'11" W
Pre-orderen is mogelijk via de volgende link.
